Prostat Kanseri Genetik Test Laboratuvarlarında Algılanan Mesleki Riskler: Kurumsal ve Görev Temelli Belirleyicilerin Çok Değişkenli Modeli
| dc.contributor.author | Caner, Vedat | |
| dc.contributor.author | Keleş, Muhammed Fatih | |
| dc.date.accessioned | 2026-01-31T14:59:09Z | |
| dc.date.available | 2026-01-31T14:59:09Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.department | İstanbul Beykent Üniversitesi | |
| dc.description.abstract | Amaç Bu çalışmanın amacı, prostat kanseri genetik testi yapan laboratuvar personelinin algıladığı mesleki risk düzeylerinin belirleyicilerini incelemektir. Özellikle kurumsal güvenlik desteği, eğitim sıklığı ve görev temelli biyolojik maruziyet gibi faktörlerin etkisi değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem İstanbul'da bulunan 11 genetik hastalık tanı laboratuvarında çalışan toplam 122 uzmanın katılımıyla kesitsel bir çalışma yürütülmüştür. Katılımcılara, algılanan risk, kurumsal destek ve biyolojik maruziyet olmak üzere üç alt boyuttan oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçek uygulanmıştır. Bağımlı değişken olarak algılanan risk düzeyi kullanılarak çok değişkenli doğrusal regresyon analizi yapılmış; deneyim yılı kontrol değişkeni olarak eklenmiştir. Ölçek alt boyutlarının Cronbach alfa katsayıları 0.825 ile 0.940 arasında bulunmuştur. Bulgular Algılanan kurumsal güvenlik desteği, daha düşük mesleki risk algısı ile anlamlı şekilde ilişkili bulunmuştur (? = –0.42; p < 0.001). Görev temelli biyolojik maruziyet, daha yüksek risk algısıyla ilişkilidir (? = 0.38; p = 0.002). Ayrıca, eğitim sıklığının artması risk algısını azaltıcı yönde anlamlı bir etki göstermiştir (? = –0.31; p = 0.004). Laboratuvar deneyim yılı ise anlamlı bir belirleyici olmamıştır (? = –0.08; p = 0.248). Sonuç Genetik test laboratuvarlarında çalışan personelin mesleki risk algısını; kurumsal destek, görevde maruz kalınan biyolojik riskler ve düzenli eğitim gibi kurumsal faktörler belirlemektedir. Özellikle moleküler onkoloji gibi yüksek riskli tanı ortamlarında güvenli bir çalışma kültürünün yerleşmesi için, kurumların sürekli eğitim sağlamaları ve güvenlik iklimini güçlendirmeleri önem arz etmektedir. | |
| dc.description.abstract | Objective To evaluate the predictors of perceived occupational risk among laboratory personnel conducting genetic testing for prostate cancer, focusing on institutional safety support, training frequency, and role-specific biological exposure. Materials and Methods A cross-sectional study was conducted across 11 genetic diagnostic laboratories in Istanbul, Türkiye, involving 122 professionals. Data were collected using a validated occupational risk perception scale comprising three subscales: perceived risk, institutional support, and biological exposure. Multivariate linear regression was performed to identify predictors of perceived risk, controlling for years of experience. Cronbach's alpha values for subscales ranged from 0.825 to 0.940. Results Perceived institutional safety support was significantly associated with lower perceived risk (? = –0.42; p < 0.001), while role-specific biological exposure was associated with higher perceived risk (? = 0.38; p = 0.002). Higher training frequency also predicted reduced risk perception (? = –0.31; p = 0.004). Years of laboratory experience did not show a significant association (? = –0.08; p = 0.248). Conclusions Institutional support, hands-on exposure, and training frequency are key determinants of perceived occupational risk in genetic testing laboratories. Targeted organizational interventions that enhance safety climate and provide regular training may foster a culture of safety in molecular oncology diagnostics. | |
| dc.identifier.doi | 10.52976/vansaglik.1730194 | |
| dc.identifier.endpage | 197 | |
| dc.identifier.issn | 2667-5072 | |
| dc.identifier.issn | 2667-5072 | |
| dc.identifier.issue | 3 | |
| dc.identifier.startpage | 193 | |
| dc.identifier.uri | https://doi.org/10.52976/vansaglik.1730194 | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12662/10254 | |
| dc.identifier.volume | 18 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Van Yuzuncu Yıl University | |
| dc.publisher | Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi | |
| dc.relation.ispartof | Van Health Sciences Journal | |
| dc.relation.ispartof | Van Sağlık Bilimleri Dergisi | |
| dc.relation.publicationcategory | Makale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.snmz | KA_DergiPark_20260128 | |
| dc.subject | Work and Occupational Diseases | |
| dc.subject | İş ve Meslek Hastalıkları | |
| dc.subject | Medical Genetics (Excl. Cancer Genetics) | |
| dc.subject | Tıbbi Genetik (Kanser Genetiği hariç) | |
| dc.subject | Gene and Molecular Therapy | |
| dc.subject | Gen ve Moleküler Tedavi | |
| dc.subject | Health Care Administration | |
| dc.subject | Sağlık Kurumları Yönetimi | |
| dc.subject | Health Services and Systems (Other) | |
| dc.subject | Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) | |
| dc.title | Prostat Kanseri Genetik Test Laboratuvarlarında Algılanan Mesleki Riskler: Kurumsal ve Görev Temelli Belirleyicilerin Çok Değişkenli Modeli | |
| dc.title.alternative | Perceived Occupational Risks in Prostate Cancer Genetic Testing Laboratories: A Multivariate Model of Institutional and Role-Based Predictor | |
| dc.type | Article |
