Ortadoğu ülkelerinin ekonomik açıdan benzerliklerinin kümeleme analizi ile değerlendirilmesi

Bu araştırma, 1980-2017 yılları arasında Ortadoğu ülkelerinin sosyo-ekonomik açıdan birbirine benzerlikleri ve tarihsel süreçlerde bu benzerliklerin değişip değişmedi tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Bölge ülkeleri arasındaki benzerliklerin belirlenmesi için kümeleme analizi tercih edilmiştir. Bahsi geçen tarih aralığını beş döneme ayırarak analiz edilmiştir. Bu tarih aralıkları; 1980, 1990, 2003, 2008, 2010 ve 2017 olarak belirlenmiştir. Geleneksel Ortadoğu ülkeleri olarak tabir edilen ve araştırma kapsamında olan bölge ülkeleri; Irak, Bahreyn, İran, Kuveyt, İsrail, Libya, Mısır, Lübnan, Suriye, Türkiye, Suudi Arabistan, Umman, Yemen ve Ürdün olarak belirlenmiştir. Kümeleme analizinde dokuz sosyo-ekonomik gösterge zaman serisi olarak kullanılmıştır. Kümeleme analizi sonucunda tüm dönemler için Suudi Arabistan ve Türkiye'nin sosyo-ekonomik değişkenler açısından kümelenmede benzerlik göstermediği ancak diğer bölge ülkelerinin dönemlere göre farklı ülkelerle benzer özellik gösterdiği tespit edilmiştir.

This research, was carried out to determine the similarities of Middle East countries in terms of socio-economic and whether these similarities changed or not in historic process between the years of 1980-2017. In order to determine the similarities between the countries in the region, cluster analysis was preferred. It has analyzed with the aforementioned date was divided into five periods. This date ranges are; 1980, 1990, 2003, 2008, 2010 and 2017. Middle East countries which are called as traditional region countries and included in the research; Bahrain, Iran, Israel, Iraq, Kuwait, Libya, Lebanon, Syria, Egypt, Saudi Arabia, Oman, Turkey, Yemen and Jordan has been specified as. In the cluster analysis, nine socio-economic indicators were used as time series. As a result of cluster analysis, for all periods, it has determined that Saudi Arabia and Turkey haven't showed variability in terms of socio-economic in the cluster but according to periods, other countries in the region have showed similar feature with different countries.