Afganistan'da 2021 öncesi ve sonrası dönemlerin, insan hakları ve sosyal adalet bağlamında karşılaştırmalı analizi

Afganistan sahip olduğu koşullar nedeniyle, geçmişten günümüze siyasi çalkantılar yaşamaktadır. Stratejik konumu, dağlık çetin coğrafyası, yer altı kaynakları, etnik yapısının çeşitliliği vb. özellikler, ülkede ve bölgede söz sahibi olmak isteyen tarafların güç mücadelelerinin, kimi zaman nedeni, kimi zaman avantajı ya da dezavantajı olmuştur. Bu sebeple ülkede, birbiri ardınca işgallerin, iç savaşların ve terör olaylarının yaşanması, insan hakları ve sosyal adaletin göz ardı edildiği ağır bir zemin oluşturmuştur. İnsan onuruna yaraşır bir yaşam arayışındaki Afgan halkı, 2001-2021 yılları arasında ABD müdahalesine ve 2021'den günümüze de Taliban iktidarına tanıklık etmiştir. Çalışma, bahsi geçen bu iki dönemi insan hakları ve sosyal adalet bağlamında ele almış, iktidarların insan haklarına yaklaşımı ve sosyal adalet politikaları incelenmiştir. Görüşmelerden elde edilen verilerle de Afgan halkının, süreçlere nasıl uyum sağladıkları, Afganistan'daki insan hakları ve sosyal adalete yönelik algıları irdelenerek iki dönemin karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Bu analizler, Afganistan'ın geleceği ve uluslararası ilişkilere olan etkileri konusunda önemli perspektifler sunacaktır.

Afghanistan has been experiencing political turmoil from past to present due to the its conditions. Its strategic location, rugged geography, underground resources, diversity of ethnic structure etc. have sometimes caused power struggles between parties seeking influence in the country and region. These factors have alternately served as advantages or disadvantages. Consequently, the country has endured a heavy burden where human rights and social justice have been disregarded due to occupations, civil wars and successive terrorist incidents. The Afghan people, seeking a life worthy of human dignity, have witnessed two significant periods: the US intervention between 2001-2021 and the Taliban government from 2021 to the present. This study examines these two periods in the context of human rights and social justice, and governments' approaches to related policies. Drawing on data from the interviews, a comparative analysis of the two periods has been undertaken to examine how the Afghan people adapted to various processes and to assess their perceptions of human rights and social justice in Afghanistan. These analyses are expected to provide critical insights into Afghanistan's future trajectory and its implications for international relations.