Antik Çağ'da Byzantion/Konstantinopolis limanları

Bu tez, Antik Çağ'da Byzantion/Konstantinopolis sınırları içerisinde yer alan limanların tarihsel gelişimini, yapısal özelliklerini ve kentle olan etkileşimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Antik limanlar, yalnızca deniz ticareti açısından değil, aynı zamanda sosyal, ekonomik ve askeri işlevleriyle de antik kentlerin gelişiminde belirleyici rol oynamıştır. Byzantion/Konstantinopolis, coğrafi konumu itibarıyla deniz ulaşımı ve liman faaliyetleri açısından son derece elverişli bir noktada yer almakta; bu durum kenti, liman yapılanmaları açısından ön plana çıkarmaktadır. Çalışma, kentin kuruluşundan başlayarak MS 4. yüzyılın sonlarına kadar uzanan süreçte, limanların geçirdiği dönüşümleri kapsamaktadır. Araştırma kapsamında başta antik kaynaklar olmak üzere, epigrafik ve nümismatik veriler ile modern literatürden yararlanılmıştır. Limanların ilk inşa edildikleri dönemlerden itibaren geçirdikleri yapısal ve işlevsel değişiklikler, liman tesislerinde kullanılan malzeme türleri, mimari ögeler ve bu yapıların kentsel organizasyon içindeki yeri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Tezde, farklı antik kentlerden karşılaştırmalı örneklere yer verilmiş olmakla birlikte, incelemenin merkezî odağını Byzantion/Konstantinopolis limanları oluşturmaktadır. Bu yönüyle çalışma, kentin denizcilik geçmişine dair çok katmanlı bir değerlendirme sunmayı hedeflemektedir.

This thesis aims to examine the historical development, structural characteristics, and urban significance of the harbours located within the boundaries of Byzantion/Constantinople during Antiquity. In the ancient world, harbours were not only crucial for maritime trade but also played a significant role in the social, economic, and military dynamics of urban life. Owing to its strategic geographical position, Byzantion/Constantinople occupied a highly advantageous location for maritime activity, rendering it a prominent centre for harbour construction and development. The study covers the period from the foundation of the city up to the end of the 4th century AD, focusing on the transformation of its harbour structures over time. Primary sources from Antiquity, alongside epigraphic and numismatic evidence as well as modern scholarly research, have been employed in the analysis. The thesis explores the architectural evolution and functional changes of the harbour installations, the materials used in their construction, and their role within the broader context of urban infrastructure. While comparative examples from other ancient cities are also discussed, the primary focus of the research remains on the harbours of Byzantion/Constantinople. In this regard, the thesis aims to provide a multifaceted assessment of the city's maritime heritage in Antiquity.