Türkiye'de 1950'ler modası ve tasarım kültürü

Çalışmanın temel amacı, 1950'li yıllarda Türkiye'de moda ve tasarım kültürünün toplumsal, ekonomik ve kültürel dönüşümlerle nasıl şekillendiğini incelemektedir. II. Dünya Savaşı sonrası küresel etkiler, Demokrat Parti iktidarı ile başlayan ekonomik açılım politikaları ve kentleşme süreci, bireylerin yaşam tarzlarını olduğu kadar giyim tercihlerini ve estetik anlayışlarını da dönüştürmüştür. Bu bağlamda tez, 1950'li yılların moda anlayışını sadece giysi tercihleri üzerinden değil; aynı zamanda dönemin medya araçları, tüketim alışkanlıkları, tasarım pratikleri ve toplumsal cinsiyet rolleri ile birlikte ele alır. Bu çalışma, 1950'li yıllarda Türkiye'de moda kültürünün nasıl şekillendiğini ve hangi unsurlardan etkilendiğini anlamayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında dönemin toplumsal hafızasında önemli bir yer tutan üç gazetenin arşivleri taranmış, moda ile ilişkili içerikleri bulmak için belirli anahtar kelimeler kullanılmıştır. Tarama sonucunda ulaşılan haberler, köşe yazıları, reklamlar ve görseller, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde yalnızca giyim biçimleri değil, aynı zamanda haberlerde kullanılan dil, reklamların sunduğu yaşam tarzı, toplumsal cinsiyet rolleri ve modernleşme söylemleri de dikkate alınmıştır. Elde edilen bulgular, 1950'lerin moda anlayışının Batı etkisi, yerel kültürel dinamikler ve dönemin sosyo-ekonomik dönüşümleriyle iç içe geliştiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, gazetelerin sadece dönemin moda trendlerini aktarmakla kalmadığını, aynı zamanda toplumun modernleşme ve kimlik inşa süreçlerinde moda aracılığıyla nasıl bir temsil alanı oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Bu tez, Türkiye'de modernleşme süreci bağlamında moda ve tasarım kültürünün tarihsel gelişimine ışık tutmayı ve bu alanlarda yapılacak yeni çalışmalara kaynak oluşturmayı hedeflemektedir.

The main aim of this study is to examine how fashion and design culture in Turkey during the 1950s was shaped by social, economic, and cultural transformations. The post-World War II global influences, the economic liberalization policies initiated by the Democrat Party government, and the process of urbanization transformed not only individuals' lifestyles but also their clothing preferences and aesthetic sensibilities. In this context, the thesis addresses the understanding of 1950s fashion not only through clothing choices but also by considering the media of the period, consumption habits, design practices, and gender roles. This study aims to understand how fashion culture in 1950s Turkey was formed and which factors influenced it. The research involved examining the archives of three newspapers that held a significant place in the collective memory of the period, using specific keywords to identify fashion-related content. The collected news articles, columns, advertisements, and visuals were analyzed through a content analysis method. During the analysis, not only clothing styles but also the language used in the articles, the lifestyles presented in advertisements, gender roles, and discourses of modernization were taken into account. The findings indicate that the fashion sensibilities of the 1950s developed in close interaction with Western influences, local cultural dynamics, and the socio-economic transformations of the period. In this regard, the study demonstrates that newspapers not only conveyed the fashion trends of the era but also created a representational space through which society engaged with processes of modernization and identity formation via fashion. This thesis aims to shed light on the historical development of fashion and design culture within the context of Turkey's modernization process and to provide a resource for future studies in these fields.